Image
Top
Navigation

Margin Call

The perverse organization and its deadly sins

De vraag is niet of wij integer zijn, maar meer hoe lang en onder welke condities wij dat zijn. –
Muel Kaptein

Margin Call 1Peter, een jong wiskundig talent werkzaam bij een bank, krijgt van zijn baas die net ontslagen is, schielijk een USB-stick met gevoelige informatie in de handen gedrukt. Laat in de avond wordt hij nieuwsgierig en komt hij na veel rekenen en puzzelen er achter dat de bank al meer dan 14 dagen gigantische risico’s loopt. Het risico is zo groot dat de mogelijke verliezen de actuele waarde van de bank overstijgen. Hij maakt dit beschroomd bekend aan het hoger management en CEO Tuld, die bij een spoedoverleg zijn rekenmodellen checken en vervolgens tot dezelfde uiterst verontrustende conclusie komen. Wat te doen met deze waardeloze investeringspakketten? Hoe snel kunnen we deze verkopen zonder volledig nat te gaan?
In de Faustiaanse, vlijmscherpe beursthriller ‘Margin Call’ wordt 24 uur getoond van de collectieve waan in de financiële wereld voordat de beurzen in elkaar storten. De financiële producten zijn dermate complex dat alleen de jonge whizzkids de cijfers kunnen analyseren en aan hun bazen moeten uitleggen wat de cijfers precies betekenen. De managers hebben geen idee meer waar zij verantwoordelijk voor zijn en welke gigantische risico’s het bedrijf neemt. Diegenen die het wel weten, ontkennen de risico’s, zijn arrogant en overmoedig. Natuurlijk zijn er in de film ‘bad guys’ zonder scrupules, maar ook de mensen die worstelen met hun geweten en loyaliteit naar collega’s en klanten, zijn niet bestand tegen de enorme druk die door het management op hun wordt uitgeoefend. Wat treffend wordt geïllustreerd, is dat het systeem waar zij deel vanuit maken corrumperend en dehumaniserend werkt, mensen voor duivelse dilemma’s plaatst waarbij ze geen keuze lijken te hebben. Rotte appels verwijderen als oplossingsstrategie is symptoombestrijding. Belangrijker is het identificeren wat een organisatie pervers maakt ofwel wat verergert het rottingsproces? Welke (belonings-) systemen, groepsprocessen en organisatiedynamieken leiden tot verlies van controle en realiteitszin, sjoemelen, loochening en uiteindelijk verlies van het morele kompas? In haar boek over perverse organisaties beschrijft bedrijfskundige Susan Long een aantal kenmerken waar deze organisaties aan voldoen. Het betreft vaak een narcistische cultuur met dito leider waarbij het behalen van individuele doelen direct ten koste gaat van collega’s en van klanten. Waarbij de leider zich schuldig maakt aan een ‘bunkermentaliteit’ en niet meer openstaat voor kritiek en waarschuwingen. Waarbij klokkenluiders worden weggepromoveerd en een ‘conspiracy of silence’ heerst. Waarbij ontkenning, rationalisatie en vervreemding aan de orde van de dag zijn. Het vergroten van het zelfcorrigerend vermogen van een organisatie vereist voorbeeldgedrag van de top, frequente dialogen over ethische kwesties en elkaar blijven prikkelen op integriteit in het dagelijks handelen. Een boodschap uit de film is in ieder geval kristalhelder: Weet en begrijp altijd waar je mee bezig bent en waar je verantwoordelijk voor bent, want voordat je het weet wordt je begoocheld door de nieuwe kleren van de keizer en ga je met zijn allen in deze waanbeelden geloven met alle mogelijke gevolgen van dien. ‘This is bizarre. It’s like a… dream’. Oh, I don’t know. Seems like we actually may have just woken up.’ Het begin van de financiële crisis wordt ingeluid.