Image
Top
Navigation

A Late Quartet

Een verstoord evenwicht en conflicten in A Late Quartet

Robert: “I don’t want to play second violin exclusively anymore.” Daniel: “But this isn’t about you or me, you know this is about the quartet.”

Late-Quartet-2Het vertrek van een belangrijk teamlid kan het delicate evenwicht en dynamiek in een team behoorlijk verstoren. Het lijkt dan wel of deze verandering een sterk katalyserende werking heeft. Alle onderdrukte gevoelens, taboeonderwerpen komen in een sneltreinvaart aan de oppervlakte.

In de film ‘A late quartet’ vindt een dergelijke procesversnelling plaats, waarbij de gebeurtenissen in een razendsnel tempo elkaar opvolgen. Het gaat over een stabiel en hecht team, een wereldberoemd strijkkwartet dat aan de vooravond van haar 25-jarig jubileumconcert staat. Jarenlang hebben de leden hun eigen belang ondergeschikt gemaakt aan het belang van het quartet. Als bij Peter, de vaderfiguur van de groep, de ziekte van Parkinson wordt ontdekt, raakt de groep ontregeld. Alle opgekropte frustraties, gekrenkte ego’s, angsten en onbeteugelde passies komen vrijelijk naar boven komen. De groep verliest haar leider. Iedereen gaat op zijn eigen manier met dit verlies om en dat leidt tot heftige persoonlijke botsingen. Over een mogelijke opvolger willen zij het niet hebben, laat staan het eens worden wie dat wordt.

Er zijn verschillende lagen waarop een team kan (dis)functioneren. Het fundament vormt de binding of wel het psychologisch contract dat elk teamlid met het team heeft. Op het eerste oog lijk het strijkkwartet zeer gebonden maar in de onderstroom sluimeren de rivaliserende ego’s tussen Daniel de eerste violist en Robert die altijd de tweede viool speelt. Bovendien hebben de twee rivalen verschillende opvattingen over hoe je voor het publiek speelt, maar deze zijn tot nu toe gesust. Daniel is technisch begaafd, veeleisend, bereidt zich extreem goed voor en kan niet zonder zijn minutieuze aantekeningen spelen. Robert zoekt veel meer het avontuur en daagt de anderen, maar vooral Daniel uit, om eens zonder bladmuziek te spelen. In een fikse ruzie wordt Robert vals naar Daniel en zegt: “Practicing obsessively doesn’t make your playing perfect. It actually sucks the life out of it. It’s rigid, monotonous, selfloving and safe. Unleash your passion!”, een advies dat Daniel wel serieus neemt maar projecteert op een mooie leerling van hem.De onderlinge spanningen lopen hierna nog hoger op. Het individuele belang en het teambelang gaan steeds meer uiteen lopen. Peter ergert zich groen en geel aan het egocentrische, beschamende gedrag van zijn teamleden en vreest dat zijn levenswerk verloren zal gaan.

 

Een wetmatigheid bij het functioneren van een team is dat door het verlies van de leider het team als het ware weer terug geworpen wordt in de ‘stormingfase’. Een fase waarbij de pikorde maar ook nieuwe waarden, zoals meer avontuur en passie bij het spelen, hervonden moeten worden en dat gaat niet zonder confrontaties. Sterker nog, heftige emoties en conflicten horen bij deze fase. Er is verdriet om het verlies en er is opgebouwde agressie waarmee oude rekeningen worden vereffend. Om het onderlinge vertrouwen te herstellen helpt het als de teamleider zich kwetsbaar durft op te stellen, openlijk zijn emoties durft uit te spreken en daarmee een omgeving weet creëren waarin kwetsbaarheid niet wordt afgestraft. Conflicten worden dan minder gemeden en teamleden zullen emotionele discussies niet uit de weg gaan. Hoe vaardiger een team is in het hanteren van conflicten, des te succesvoller kunnen zij als team zijn. De leider heeft echter de lastige uitdaging niet te snel in te grijpen of te snel gaan sussen, hij moet de tijdelijke disharmonie leren verdragen.

Peter grijpt laat in. Hij ziet dat hij een cruciale rol vervult in het loodsen van dit team naar de toekomst. Een toekomst met diens opvolger, een jonge celliste. Peter moet weer de regie in handen nemen. Hij zorgt voor continuïteit tijdens zijn afscheidsconcert door zijn teamleden min of meer te overvallen. Hij stopt met plots spelen op het moment waarbij het tempo van het muziekstuk erg hoog wordt. Ten overstaan van het publiek doet hij een beroep op hun professionaliteit als musici, door hen er aan te herinneren waar voor zij het allemaal doen. Daarna neemt de celliste het over en de onbeweeglijke Daniel maakt een prachtig symbolisch gebaar naar Robert door zijn bladmuziek te sluiten; een nieuwe fase is ingeleid.